زن فردا: لیلا حاتمی ویکی از بهترین نقش آفرینی های زنان تاریخ سینمای ایران درنقش زائر حرم امام رضا (ع) به بهانه بازی لیلا حاتمی در فیلم هرشب تنهایی رسول صدر عاملی

این روزها فیلم هرشب تنهایی ساخته رسول صدر عاملی بر پرده سینماهای تهران وشهرستانها قراردارد. فیلمی که علی رغم آنکه در بدترین زمان ممکن در طول سال یعنی درزمستان وهمزمان با جشنواره اکران شد از فروش بی سابقه ای برخوردار شده است . تا به حال ودر طول سالهای اخیر سابقه نداشته که فیلمی جدی و غیر کمدی با چنین فروش قابل توجهی مواجه شود .

لیلا حاتمی و حامد بهداد تنها بازیگران حرفه ای این فیلم هستند و لیلا حاتمی براساس آنچه که منتقدان درباره بازی او نوشته اند یکی از بهترین نقش آفرینی های سینمای ایران را درطول سالهای اخیر داشته است .

لیلا حاتمی چگونه جایگزین هدیه تهرانی شد

اما ابتدا قرار بود هدیه تهرانی در فیلم صدر عاملی بازی کند . آقای صدر عاملی در مصاحبه ای با برنامه ای تلویزیونی درباره بازی لیلا حاتمی در “هر شب تنهایی” می گوید: قرار بود در این فیلم هدیه تهرانی بازی کند که به دلیل بیماری نتوانست و لیلا حاتمی را انتخاب کردم و بعداً دیدم من اشتباه کرده بودم و لیلا از اول مناسب این نقش بوده است .

هیچ وقت آدم پرکاری نیستم

گفته می شود لیلا حاتمی در سالهای اخیر بازیگر کم کاری بوده است .خود او در گفت وگویی با زهرانعیمی در هفته چلچراغ در پاسخ به سوالی که چند سالی هست که شما را درسینما نمی بینیم می گوید :اما نبودنم اتفاقی شد. من کار کردم ولی کارهام به نمایش در نیامد. البته هیچ وقت آدم پرکاری نیستم .این سال ها هم باهمان ریتم همیشگی ام کار کردم چه بسا در دو سال اخیر نسبت به گذشته پرکارتر شده ام. اما نمایش فیلم هایم به تعویق افتاد. مثل “هرشب تنهایی” .این فیلم طوری بود که باید حتما بازی می کردم .

زوج لیلا حاتمی وعلی مصفا

او درادامه همین مصاحبه در پاسخ به سوال دیگری که اینکه دوباره با همسرتان کار می کنید اتفاقی بوده؟می گوید :نه ،همیشه بعد از فیلم لیلا هرچه سناریو به ما می دادند دوتایی بوده و البته خیلی هم احتراز کردیم از اینکه یک زوج هنری بشویم اما فکر می کنم به هر حال چیز جالبیه که معمولا دوست دارند در فیلم ها دوتایی باهم باشیم .معمولا ما از این موضوع دوری می کنیم چون دوست نداریم تکراری شود .همیشه جلویش را گرفتیم.

تمجید کم نظیر یک منتقد

آرش خوشخو از منتقدان مشهور سینمای ایران وسردبیر روز نامه تهران امروز سال گذشته ودر هنگام حضور فیلم” هر شب تنهایی” درباره بازی لیلا حاتمی در یادداشتی نوشته بود :آنچه هر شب تنهایی را از حافظه مان خارج نمی کند فراتر از کارگردانی صدر عاملی و صدابرداری ماهرانه فیلم و بازی متفاوت حامد بهداد، حضور حیرت انگیز لیلا حاتمی است.
آقای خوشخو در بخش دیگری از مطلب خود می نویسد : دوربین فرج حیدری با سلیقه یی قابل تحسین، لیلا حاتمی را در یکی از بهترین نقش آفرینی های زنان تاریخ سینمای ایران (حتی بهتر از نادره اجاره نشین ها، گلچهره سجادیه دندان مار، نیکی کریمی سارا و هدیه تهرانی چهارشنبه سوری) در قاب خود می گیرد. لیلا حاتمی آرام و غمزده، در سکوت یا هنگام گفتن دیالوگ، نوعی از بازیگری را رقم می زند که از سقف و ظرفیت سینمای ایران فراتر است.

یکی از بهترین بازیهای سینمایی

الهام طهماسبی دیگر منتقد سینما درروز نامه اعتماد درباره بازی لیلا حاتمی در هرشب تنهایی نوشته است :چیزی که پس از شخصیت پردازی ظریف و زیبای عطیه به آن هویت داده، بازی دلنشین و دیدنی لیلا حاتمی است که در کنار کارگردانی استادانه صدرعاملی، توانسته یکی از بهترین بازی های سینمایی اش را ارائه دهد.

خطر کلیشه ای شدن

خانم طهماسبی درادامه مطلب خود می نویسد :نقش عطیه با وجود سادگی ظاهری نقش دشواری است که اگر با ظرافت های بازی، حرکاتی، میمیک و لحن دوست داشتنی لیلا حاتمی همراه نمی شد ممکن بود تبدیل به یکی از هزار شخصیت کلیشه یی زنی سرطانی شود که کاملاً تک بعدی و تخت بوده و بارها در فیلم های مختلفی دیده ایم.

معصومیت لیلا حاتمی

محسن آزرم منتقد سینما نیز در مطلب دیگری می نویسد :«هرشب تنهایی»، به‌هرحال، دوتا بازیِ قابلِ قبول دارد [لیلا حاتمی و حامد بهداد]. خسرو نقیبی نیز در یادداشتی بااشاره به فیلم هرشب تنهایی و بازی لیلاحاتمی یاد آور می شود :هرشب تنهایی جبران همه بی‌خوابی دوسه روز اخیرم که خستگی را گرفت و جایش انرژی بی‌پایانی جایگزین کرد که فعلا تا دو سه روز می‌شود فیلم بد دید و یاد کلوزآپ‌های بی‌نظیر رسول صدرعاملی و فرج حیدری از معصومیت لیلا حاتمی افتاد و دم نزد.

سینمای ایران بدون لیلاحاتمی چیزی کم داشت

مهرزاددانش از منتقدان سینمای ایران پیش از این باانتشار یادداشتی در نشریه مشق آفتاب در ابتدا پرسش جالبی را مطرح می کند بااین مضمون که :فکر کنید اگر لیلا حاتمی هم مثل خیلی از فرزندان سینما گران ،راهی غیر از سینما بر می گزید سینمای ایران چیزی کم داشت ؟آیا لیلاحاتمی با حضور وشمایل خود انگاره جدیدی به سینمای ما افزود ؟ اگر در لیلا وشیدا و ارتفاع پست و سالاد فصل و هرشب تنهایی وبی پولی بازیگر دیگری در نقشهای زن اول فیلم ظاهر می شد چیزی جابجا می شد؟

آقای دانش درادامه به این سوال پاسخ مثبت می دهدو می نویسد : پاسخ به این سوالات مثبت است لیلا حاتمی هم مثل عده ای از بازیگران توانمند سینمای ما قابلیتهایی دارد که تا قبل از ظهورش کمتر می شد نمونه ای از آنها را در متن سینما و حرفه بازیگری جستجو کرد . راستش اولین جلوه از چهره حاتمی برای بسیاری ،آن شمایل معصومانه ای است که از فیلم لیلای مهرجویی باقی مانده است .دختری جوان که با نگاهی مات به نا کجا آباد زل زده است و دهانش آن سان که دو دندان نیش جلویی اش پیداست نیمه باز مانده است : تداعی بارز از بهت ،پاکی و مظلومیت ،حاتمی از آخرین فیلمی که از او تا به حال دیده ایم همین پرسونا را دارد. زنی ساده وبدون غل وغش که رفتارهای بی آلایشش در امور زندگی وشوهر داری و خانواده از قالبی خنثی به موقعیتی کنش مند می رسد و مرد مغرور فیلم را به وادی دیگری سوق می دهد . اصلا این جلوه اساسی حاتمی است .زنی که با همه شکنندگی و ضرافت ومعصومیتش ،در نهایت نیرویی رااز بطن موقعیت مظلومانه اش می پروراند و محیط پیرامونش را به وضعیت متفاوتی می افکند.

از لیلاتا شیدا

این روندی بود که از نظر مهرزاددانش سینما گران ما از همان اولین حضور جدی حاتمی در سینما که با لیلا رقم خورد از شمایل و پرسونای او استخراج کرده بودند و کما بیش در قالب فیلمها از آن بهره می گرفتند . در شیدا مرد فیلم تمام شهررا گشت و به دنبال صدای او وسرانجام او از پس پرده به در آمد و با صدایش معجزه آفرید .

آب و آتش وارتفاع پست

در آب و آتش معصومیت از دست رفته ای راالقا کرد که هنوز با مظلومیت عجین بود مظلومیتی که اگر چه به مرگ منتهی شد اما تاثیری شگرف برروی مردداستان داشت .در ارتفاع پست نیز به گفته آقای دانش باز در پشت پرده بود و با دادن اسلحه ای که پنهان کرده بود به شوهرش روند حوادث اثررا به اوج رساند…..

روشنفکری از طبقه متوسط

لیلا حاتمی معمولا ایفاگر نقش زنانی متعلق به طبقه متوسط و با حال و هوای روشنفکرانه است .اگر چه این روال را خود در هم شکسته است .ودر آثار دیگری چون آب و اتش سالاد فصل و مربای شیرین نوع دیگری از معصومیت را نشان مان داده است ولی کمتر کسی است که حضور اندیشناک اورا در سیمای زنی در دور دست و ایستگاه متروک و هرشب تنهایی و حکم فراموش کند و آنچه به این یاد کمک فراوان کرده است نقش آفرینیب هنرمندانه اش بود در سریال کیف انگلیسی که با توجه به تاثیر نه چندان مثبت شخصیت تحت ایفای نقش اش دردوری مرد داستان از خانواده اش شکل وشمایلی فم فتالی را به ذهن متبادر می ساخت .

معصومیت له شده

اما سمپاتی فوق العاده ای که حاتمی در مخاطب برمی انگیخت هر گز وجوه منفی این موقعیت را پررنگ نکرد و نمای پایانی سریال که اورا درزمین بازی تنیس تنها نشان می داد باز مفهوم مظلومیت ومعصومیتی له شده را پیش رویمان گشود.

او در بیشتر فیلم هایش نقش زنی از طبقات بالای اقتصادی یا فرهنگی جامعه، با روحیه خونسرد و شخصیت مستقل و محکم را بازی کرده است.

جوایز

۱۳۷۵- برنده‌ دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول زن از پانزدهمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم لیلا.
١٣٨٠- جایزهٔ بهترین بازیگر نقش زن در پنجمین جشن خانهٔ سینما برای بازی در فیلم آب و آتش.
١٣٨١ (۲۰۰۲)- جایزهٔ بهترین بازیگر نقش اوّل زن از جشنواره فیلم مونترال، کانادا برای بازی در فیلم ایستگاه متروک گرفت. (اولین جایزه جهانی)
۱۳۸۷-برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن از بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم بی‌پولی.

فیلم‌شناسی
آسمان محبوب (داریوش مهرجویی، ۱۳۸۸)
چیزهایی هست که نمی‌دانی (فردین صاحب‌الزمانی، ۱۳۸۸)
پرسه در مه (بهرام توکلی، ۱۳۸۸)
چهل سالگی (علیرضا رئیسیان، ۱۳۸٧)
بی پولی (حمید نعمت الله، ۱۳۸٧)
هر شب تنهایی (رسول صدرعاملی، ۱۳۸۶)
شاعر زباله‌ها (محمد احمدی، ١٣٨۴)
حکم (مسعود کیمیایی، ١٣٨٣)
سالاد فصل (فریدون جیرانی، ١٣٨٣)
سیمای زنی در دور دست (علی مصفا، ١٣٨٢)
ارتفاع پست (ابراهیم حاتمی‌کیا، ١٣٨٠)
ایستگاه متروک (علیرضا رئیسیان، ٨٠-١٣٧٩)
مربای شیرین (مرضیه برومند، ١٣٧٩)
آب و آتش (فریدون جیرانی، ١٣٧٩)
میکس (داریوش مهرجویی، ١٣٧٨)
شیدا (کمال تبریزی، ١٣٧٧)
لیلا (داریوش مهرجویی، ١٣٧۶)
دلشدگان (علی حاتمی، ١٣٧٠)
کمال‌الملک (علی حاتمی، ١٣۶٣)
مجموعه تلویزیونی
پریدخت (سامان مقدم. ۱۳۸۶)
کیف انگلیسی (سیدضیاءالدین‌دری، ١٣٧٨)