مسأله؛

آیت الله نوری همدانی در توضیح المسائل خود  کسانی که به واسطة خویشی ارث می برند را به سه دسته تقسیم  کردند:

به گزارش خبرنگار«زن فردا»، دسته اوّل : پدر و مادر و اولاد میّت و با نبودن اولاد ، اولاد اولاد هرچه پائین روند هر کدام آنان که به میّت نزدیکتر است ارث می برد و تا یک نفر از این دسته هست دستة دوّم ارث نمی برد.

دستة دوّم : جد یعنی پدر بزرگ و پدراو هر چه بالا روند و جدّه یعنی مادر بزرگ  و مادر او هر چه بالا رود پدری باشند یا مادری و خواهر و برادر و با نبودن برادر و خواهر ، اولاد ایشان هر کدام آنان که به میّت نزدیکتر است ارث می برد و تا یک نفر از این دسته هست دستة سوّم ارث نمی برند.

دستة سوّم : عمو و عمّه و دائی و خاله و اولاد آنان هر چه پائین روند وتا یک نفر از عموها  وعمّه ها ودائی ها وخاله های میّت زنده اند ، اولاد آنان ارث نمی برند ولی اگر میّت عموی پدری وپسر عموی پدر ومادری داشته باشد ، وغیر ازاینها وارثی نداشته باشد ، ارث به پسر عمو ی پدر ومادری می رسد وعموی پدری ارث نمی برد.

۱ ) اگر عمو وعمّه ودائی وخاله خود میّت واولاد آنان واولاد اولاد آنان نباشد ، عمو وعمّه ودائی وخالة پدر ومادر میّت ارث می برند واگر اینها نباشند اولادشان ارث   می برد واگر اینها هم نباشند عمو وعمّه ودائی وخاله جدّوجدّه میّت واگر اینها هم نباشند ، اولادشان ارث می برند.

۲) زن وشوهر به تفصیلی که در مسائل ۲۷۷۵ و۲۷۸۴ گفته می شود از یکدیگر ارث می برند

ارث دستةاوّل

۱ ) اگر وارث میّت فقط یک نفر از دستة اوّل باشد ، مثلاً پدر یا مادر یا یک پسر یا یک  دختر باشد ، همة مال میّت به او می رشد واگر چند پسر یا چند دختر با شند ، همة مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود ، واگر یک پسر ویک دختر باشند مال را سه قسمت می کنند ، در قسمت را پسر ویک قسمت را دختر می برد واگر چند پسر وچند دختر باشند ، مال را طوری قسمت می کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.

۲ ) اگر وارث میّت فقط پدر ومادر او باششند ، مال سه قسمت می شود ، دو قسمت آن را پدر ویک قسمت را مادر می برد ، ولی اگر میّت دو برادر یا چهار خواهر ، یا یک برادر ودو خواهر داشته با شد که همة آنان پدری با شند یعنی پدر آنان با پدر میّت یکی با شد ، خواه مادرشان هم با مادر میّت یکی با شد یا نه ، اگر چه تا میّت پد رومادر دارد اینه ارث نمی برند ، امّا آنان حاجب مادر می شوند ، یعنی مانع می شوند که مادر بیش از شش یک ببرد ولذا مادر شش یک  مال را می برد وبقیّه را به پدر می دهند

۴ ) اگر وارث میّت فقط پدر و مادر و یک پسر باشد ، مال را شش قسمت می کنند ، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و پسر چهار قسمت آن را می برند و اگر چند پسر یا دختر باشند ، آن چهار قسمت را بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و اگر پسر و دختر باشند ، آن چهار قسمت را طوری تقسیم می کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.
۵) اگر وارث میّت فقط پدر و یک پسر یا مادر و یک پسر باشد ، مال را شش قسمت می کنند یک قسمت آن را پدر یا مادر و پنج قسمت را پسر می برد.

۶ ) اگر وارث میّت فقط پدر ، یا مادر ، یا پسر و دختر باشد ، مال را شش قسمت می کنند ، یک قسمت آن را پدر ، یا مادر می برد ، وبقّیه را طوری قسمت می کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.
۷) اگر وارث میّت فقط پدر و یک دختر یا مادر و یک دختر باشد ، مال را چهار قسمت می کنند ، یک قسمت آن را پدر یا مادر ، و بقّیه را دختر می برد

اگر وارث میّت فقط پدر و جند دختر یا مادر و چند دختر باشد ، مال را پنج قسمت می کنند ، یک قسمت را پدر یا مادر می برد ، و چهار قسمت را دخترها بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند.
(۹ اگر میّت اولاد نداشته باشد ، نوة پسری او اگر چه دختر باشد ، سهم پسر میّت را می برد و نوة دختری او اگر چه پسر باشد ، سهم دختر میّت را می برد ، مثلاً اگر میّت یک پسر از دختر خود و یک دختر از پسرش داشته باشد ، مال را سه قسمت می کنند ، یک قسمت را به پسر دختر ، و دو قسمت را به دختر پسر ، می دهند.

ارث دستة دوّم

( ۱) دستة دوّم از کسانی که به واسطة خویشی ارث می برند ، جدّ یعنی پدر بزرگ و جدّه یعنی مادر بزرگ چه از طرف پدر و چه از طرف مادر و برادر و خواهر میّت است و اگر برادر و خواهر نداشته باشد ، اولادشان ارث می برند.

( ۲) اگر وارث میّت فقط یک برادر یا یک خواهر باشد ، همة مال به او می رسد و اگر چند برادر پدر و مادری ، یا چند خواهر پدر و مادری باشند  مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود و اگر برادر و خواهر پدر ومادری با هم باشند ، هر برادری دو برابر خواهر می برد ، مثلاً اگر دو برادر و یک خواهر پدر و مادری دارد ، مال را پنج قسمت می کنند ، هر یک از برادرها دو قسمت و خواهر یک قسمت آن را می برد.

(  ۳) اگرمیّت برادر و خواهر پدر و مادری دارد ، برادر و خواهر پدری که از مادر با میّت جدا است ، ارث نمی برد . و اگر برادر و خواهر پدر و مادری ندارد  چنانچه فقط یک خواهر یا یک برادر  پدر و مادری ندارد  چنانچه فقط یک خواهر یا یک برادر پدری داشته باشد همة مال به او می رسد و اگر چند برادر یا چند خواهر پدری داشته باشد ، مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود و اگر هم برادر و هم خواهر پدری داشته باشد ، هر برادری دو برابر خواهر می برد.

( ۴) اگر وارث میّت فقط یک خواهر یا یک برادر مادری باشد که از پدر با میّت جدا است ، همة مال به او می رسد و اگر چند برادر مادری یا چند خواهر مادری یا چند برادر و خواهر مادری باشند ، مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود.

( ۵) اگر میّت برادر و خواهر پدری و مادری و برادر و خواهر پدری و یک برادر یا خواهر مادری داشته باشد ، برادر و خواهر پدری ارث نمی برد و مال را شش قسمت می کنند ، یک قسمت آن را به برادر یا خواهر مادری و بقیّه را به برادر و خواهر پدر ومادری می دهند و هر برادری دو برابر خواهر می برد.
( ۶) اگ رمیّت برادر و خواهر پدر و مادری و برادر و خواهر پدری و برادر و خواهر مادری داشته باشد ، برادر و خواهر پدری ارث ارث نمی برد و مال را سه قسمت  می کنند ، یک قسمت آن را برادر و خواهر مادری بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و بقیّه را به برادر و خواهر پدر و مادری می دهند و هر برادری دو برابر خواهر می برد.
۷)اگر وارث میّت فقط برادر و خواهر پدری و یک برادر مادری یا یک خواهر مادری باشد ، مال را شش قسمت می کنند ، یک قسمت آن ر ابرادر یا خواهر مادری می برد و بقیّه ر ابه برادر و خواهر پدری می دهند و هر برادری دو برابر خواهر می برد.

( اگ روارث میّت فقط برادر و خواهر پدری و چند برادر و خواهر مادری باشد ، مال را سه قسمت می کنند یک قسمت آن ر برادر و خواهر مادری بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و بقیّه را به برادر و خواهر پدری می دهند و هر برادری دو برابر خواهر می برد.

( ۹ ) اگر وارث میّت فقط برادر و خواهر و زن او باشد ، زن ارث خود را به تفصیلی که گفته می شود می برد و خواهر و برادر بطوری که در مسائل گذشته گفته شد ، ارث خود را می برند و نیز اگر زنی بمیرد و وارث او فقط خواهر و برادر و شوهر او باشد ، شوهر نصف مال را می برد و خواهر و برادر بطوری که در مسائل پیش گفته شد ارث خود را می برند ، ولی برای آنکه زن یا شوهر ارث می برد از سهم برادر و خواهر مادری چیزی کم نمی شود و از سهم برادر و خواهر پدر و مادری یا پدری کم می شود ، مثلاً اگر وارث میّت شوهر و برادر و خواهر مادری و برادر و خواهر پدر و مادری او باشد ، نصف مال به شوهر می رسد و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به برادر و خواهر مادری می دهند و آنچه می ماند مال برادر و خواهر پدر و مادری است ، پس اگر همة مال او شش تومان باشد ، سه بومان به شوهر و دو تومان به برادر و خواهر مادری و یک تومان به برادر و خواهر پدر و مادری می دهند.

( ۱۰ ) اگر میّت خواهر و برادر نداشته باشد ، سهم ارث آنان را به اولادشان می دهند و سهم برادرزاده و خوارزادة مادری بطور مساوی بین آنان قسمت می شود و از سهمی که به برادرزاده و خواهرزادة پدری یا پدر و مادری می رسد هر پسری دو برابر دختر می برد.

( ۱۱ ) اگر وارث میّت فقط یک جدّ یا یک جدّه است ، چه پدری باشد یا مادری همة مال به او می رسد و با بودن جدّ میّت ، پدر جدّ او ارث نمی برد.

( ۱۲) اگر وارث میّت فقط جدّ و جدّه پدری باشد ، مال سه قسمت می شود ، دو قسمت را جدّ و یک قسمت راجدّه می برد و اگر جدّ و جدّة مادری باشد ، مال را بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند.

( ۱۳) اگر وارث میّت فقط یک جدّ یا جدّة پدری و یک جدّ یا جدّة مادری باشد مال سه قسمت می شود دو قسمت را جدّ یا جدّه و یک قسمت را جدّ یا جدّة مادری می برد.

( ۱۴) اگر وارث میّت جدّ و جدّة پدری و جدّ و جدّة مادری باشد مال سه قسمت می شود ، یک قسمت آن را جدّ و جدّة مادری بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و دو قسمت آن را به جدّو جدّة پدری می دهند و جدّ دو برابر جدّة می برد.

( ۱۵ ) اگر وارث میّت فقط زن و جدّ وجدّة پدری و جدّة مادری او باشد ، زن ارث خود را به تفصیلی که گقته می شود می برد و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به جدّو جدّة مادری می دهند که بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند و بقیّه را جدّ و جدّة پدری می دهند و جدّ دو برابر جدّه می برد و اگر وارث میّت شوهر و جدّ و جدّة باشد ، شوهر نصف مال را می برد و جدّ و جدّه به دستوری که درمسائل گذشته گفته شد ، ارث خود را می برند.

دستة سوّم عمو و عمّه و دائی و خاله و اولاد آنان است به تفصیلی که گفته شد ، که اگر از طبقة اوّل و دوّم کسی نباشد ، اینها ارث می برند.
ارث دسته ی سوم
۱) اگ وارث میّت فقط یک عمو یا یک عمّه است ، چه پدر و مادری باشد ، یعنی با پدر میّت از یک پدر و مادر باشد ، یا پدری باشد یا مادری ، همة مال به او می رسد و اگر چند عمو یا چند عمّه باشند و همه پدر و مادری ، یا همه پدری باشند ؛ مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود و اگر عمو و عمّه هر دو باشند و همه پدر و مادری یا همه پدری باشند ، عمو دو برابر عمّه می برد ، مثلاً اگر وارث میّت دو عمو و یک عمّه باشد ، مال را پنج قسمت می کنند ، یک قسمت را به عمّه می دهند و چهار قسمت را عموها بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند.

۲) اگ روارث میّت فقط چند عموی مادری یا چند عمّه مادری باشد مال بطور مساویبین آنان قسمت می شود ، ولی اگر فقط چند عمو و عمّه مادری داشته باشد چون مسأله از لحاظ اینکه آیا باسد بطور مساوی میان خود قسمت کنند یا اینکه عمو دو برابر عمّه می برد  مورد تردید است بنابر احتیاط واجب ، باهم صلح کنند.

۳ ) اگر وارث میّت عمو و عمّه باشد و بعضی پدری و بعضی مادری و بعضی پدر و مادری باشند ، عمو و عمّه پدری ارث نمی برند ، پس اگر میّت یک عمو یا یک عمّه مادری دارد ، مال را شش قسمت می کنند ، یک قسمت را به عمو یا عمّه مادری و بقیّه را به عمو و عمّه پدر و مادری می دهند و در اینجا نیز در اینکه یک سوّم مال به عمو ، یا عمّه مادری می رسد یا یک ششم آن مسأله مورد تردید است احتیاط واجب آن است عمو و عمّه پدر و مادری ( در فقدان آنها عمو و عمّه پدری ) با عمو یا عمّه مادری صلح کنند و عموی پدر و مادری دو برابر عمّه پدر و مادری می برد و اگر هم عمو و هم عمّه مادری دارد ، مال را سه قسمت می کنند ، دو قسمت را به عمو و عمّه پدر و مادری می دهند و عمو دو برابر عمّه می برد و یک قسمت را به عمو و عمّه مادری می دهند و اختیاط واجب لان است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.

۴) اگر وارث میّت فقط یک دائی یا یک خاله باشد ، همة مال به او می رسد و اگر هم دائی و هم خاله باشد و همه پدر و مادری ، یا پدری ، یا مادری باشند ، مال بطور مساوی بین آنان قسمت می شود و احتیاط واجب آن است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.

۵) اگر وارث میّت فقط یک دائی یا یک خالة مادری و دائی و خالة پدر و مادری و دائی و خالة پدری باشد ، دائی و خالة پدری ارث نمی برد ، و مال را شش قسمت می کنند ، یک قسمت را به دائی یا خالة مادری و بقیّه را به دائی و خالة پدر و مادری می دهند که بطور مساوی بین خودشان قسمت کنند و احتیاط واجب آن است که دادن یک ششم به دائی و خاله مادری و همچنین تقسیم بطور مساوی میان دائی و خالة پدر و مادری با تَصالُحْ انجام بگیرد.

۶ ) اگر وارث میّت فقط دائی و خالة پدری و دائی و خالة مادری و دائی و خالة پدر و مادری باشد ، دائی و خالة پدری ارث نمی برد و باید مال را سه قسمت کنند ، یک قسمت آن را دائی و خالة مادری بطور مساوی بین خودشان قسمت نمایند و بقیّه را به دائی و خالة پدر و مادری بدهند که بطور مساوی بین خودشان قسمت کنند و در اینجا نیز تقسیم میان دائی و خاله پدر و مادری بین بطور مساوی انجام می گیرد باید  با احتیاط به تَصالُحْ انجام بگیرد.

۷) اگر وارث میّت یک دائی یا یک خاله و یک عمو یا یک عمّه باشد مال را یسه قسمت می کنند ، یک قسمت را دائی یا خاله و بقیّه را عمو یا عمّه می برد.

۸ ) اگر وارث میّت یک دائی یا یک خاله و  عمو و عمّه باشد ، چنانچه عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری باشند ، مال را سه قسمت می کنند ، یک قسمت را دائی یا خاله می برد و از بقیّه دو قسمت به عمو و یک قسمت به عمّه می دهند ، بنابر این اگ رمال را نُه قسمت کنند سه قسمت را به دائی یا خاله و چهار قسمت را به عمو و دو قسمت را به عمّه می دهند.

۹) اگر وارث میّت یک دائی یا یک خاله و یک عمو ی ایک عمّه مادری و عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری باشد ، مال را سه قسمت می کنند ، یک قسمت آن را به دائی یا خاله می دهند و دو قسمت باقیمانده را شش قسمت می کنند ، یک قسمت را به عمو یا عمّه مادری و بقیّه را به عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری می دهند و عمو دو برابر عمّه می برد . بنابر این اگر مال را نُه قسمت کنند ، سه قسمت را به دائی یا خاله و یک قسمت را به عمو یا عمّه مادری و پنج قسمت دیگر با به عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری می دهند.

۱۰) اگ وارث میّت یک دائی ی ایک خاله و عمو و عمّة مادری و عمو و عمّة پدر و مادری یا پدری باشند ، مال را سه قسمت می کنند یک قسمت را دائی یا خاله      می برد و دو قسمت باقیمانده را سه سهم می کنند : یک سهم آن را به عمو و عمّه مادری می دهند که بنابر احتیاط واجب با هم مصالحه می کنند و دو سهم دیگر را بین عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری قسمت می نمایند و عمو دو برابر عمّه می برد . بنابر این مال را نه قسمت می کنند ، سه قسمت آن ، سهم خاله یا دائی و دو قسمت سهم عمو و عمّه مادری و چهار قسمت سهم عمو و عمّه پدر و مادری یا پدری می باشد.

۱۱) اگر وارث میّت چند دائی و چند خاله باشد که همه پدر و مادری یا پدری یا مادری باشند و عمو و عمّه هم داشته باشد ، مال سه سهم می شود ، دو سهم آن را به دستوری که در مسأله پیش گفته شد ، عمو و عمّه بین خودشان قسمت می کنند و یک سهم آن را دائی ها و خاله ها بطور مساوی بین خودشان قسمت و احتیاط واجب آن است که این تقسیم با تصالح توأم باشد.

۱۲) اگر وارث میّت دائی یا خالة مادری و چند دائی و خاله پدر و مادری یا پدری و عمو و عمّه باشد ، مال سه سهم می شود ، دو سهم آن را به دستوری که سابقاً گفته شد عمو و عمّه بین خودشان قسمت می کنند ، پس اگر میّت یک دائی یا یک خالة مادری دارد ، یک سهم دیگر آن را شش قسمت می کنند ، در این مورد نیز در اینکه آیا یک سوّم مال را به دائی یا خاله مادری باید داد یا یک ششم آن را تردید وجود دارد ، احتیاط واجب آن است که دائی و خاله پدر و مادری ( و با فقدان آنها پدری ) یا دائی یا خالة مادری مصالحه نمایند . یک قسمت را به دائی یا خالة مادری می دهند و بقیّه را به دائی و خالة پدر و مادری یا پدری می دهند و بطور تساوی قسمت می کنند و اگر چند دائی مادری یا چند خالة مادری یا هم دائی مادری و هم خالة مادری دارد آن یک سهم را سه قسمت می کنند ، یک قسمت را دائی ها و خاله های مادری بطور مساوی بین خودشان قسمت می کنند وبقیّه را به دائی و خالة پدر و مادری یا پدری می دهند که بطور مساوی قسمت کنند.

۱۳) اگرمیّت عمو و عمّه و دائی و خاله نداشته باشد ، مقداری که به عمو و عمّه می رسد ، به اولاد آنان و مقداری که به دائی و خاله می رسد ، به اولاد آنان داده می شود.
۱۴) اگر وارث میّت عمو و عمّه و دائی و خالة پدر و عمو و عمّه و دائی و خالة مادری او باشند ، مال سه سهم می شود ، یک سهم آن مال همو و عمّه و دائی و خالة مادر میّت است بطور مساوی ، ولی احتیاط واجب ددر عمو و عمّه مادر میّت آن است که با هم صلح کنند ، و دو سهم دیگر آن را سه قسمت می کنند یک قسمت را دائی و خالة پدر میّت بطور مساوی بین خودشان قسمت می نمایند و دوم قسمت دیگر آن را به عمو و عمّه پدر میّت می دهند و عمو دو برابر عمّه می برد.

ارث زن و شوهر

۱ ) اگر زنی بمیرد و اولاد  نداشت نباشد ، نصف همة مال را شوهر او و بقیّه را ورثة دیگری می برند و اگر از آن شوهر یا از شوهر دیگر اولاد داشته باشد ، چهار یک همة مال را شوهر و بقیّه را ورثه دیگر می برند.

۲) اگر مردی بمیرد و اولاد نداشته باشد ، چهار یک مال او را زن و بقیّه را ورثه دیگر می برند و اگر از آن زن یا از زن دیگر اولاد داشته باشد ، هست یک مال را زن و بقیّه را ورثه دیگر می برند ، و زن از همه اموال منقول ارث می برد ولی از زمین و قیمت آن ارث نمی برد چه زمین خانة مسکونی چه زمین باغ و زراعت و زمینهای دیگر و نیز از خودِ هوائی ارث نمی برد ، مثل بنا و درخت و فقط از قیمت هوائی ارث می برد.

۳ ) اگر زن بخواهد در چیزی که از آن ارث نمی برد تصرّف کند ، باید از ورثة دیگر اجازه بگیرد . و نیز ورثه تا سهم زن را نداده اند ؛ نباید در بناء و چیزهائی که زن زا قیمت آنها ارث می برد بدون اجازة او تصرّف کنند و چنانچه پیش از دادن سهم زن ، اینها را بفروشد ، در صورتی که زن معامله را اجازه دهد ،صحیح وگرنه نسبت به سهم او باطل است.

۴ ) اگر بخواهد بنا و درخت و مانند آن را قیمت نمایند ، باید حساب کنند که اگر آنها بدون اجازه در زمین بمانند تا از بین بروند ، چقدر ارزش دارند و سهم زن را از آن قیمت بدهند.

.۵) مجرای آب قنات و مانند آن حکم زمین را دارد و آجر و چیزهائی که در آن بکار رفته ، در حکم ساختمان است

۶ ) اگر میّت بیش از یک زن داشته باشد ، چنانچه اولاد نداشته باشد ؛ چهار یک مال ، و اگر اولاد داشته باشد ؛ هست یک مال به شرحی که گفته شد ، بطور مساوی بین زن هائ عقدی او قسمت می شود ، اگر چه شوهر با هیچ یک از آنان یا بعض آنان نزدیکی نکرده باشد ؛ ولی اگر در مرضی که به آن مرض از دنیا رفته ؛ زنی را عقد کرده و با او نزدیکی نکرده است ، آن زن از او ارث نمی برد و حق مهر هم ندارد.
) اگر زن در حال مرض شوهر کند و به همان مرض بمیرد ، شوهرش اگر چه با او نزدیکی نکرده باشد ، از او ارث می برد.۷

۸ ) اگر زن را به ترتیبی که در احکام طلاق گفته شد ، طلاق رجعی بدهند و در بین عدّه بمیرد ، شوهر از او  ارث می برد . و نیز اگر شوهر در بین عدّة زن بمیرد ، زن از او ارث می برد . ولی اگربعد از گذشتن عدّة رجعی یا در عدّة طلاق بائن یکی از آنان بمیرد ، دیگری از او ارث نمی برد.

۹ ) اگر شوهر در حال مرض عیالش را طلاق دهد و پیش از گذشتن دوازده ماه هلالی بمیرد ، زن با سه شرط از او ارث می برد.

اوّل : آنکه در این مدّت شوهر دیگر نکرده باشد.

دوّم : به واسطه بی میلی به شوهر ، مالی به او نداده باشد که به طلاق دادن راضی شود . بلکه اگر چیزی هم به شوهر ندهد ولی به تقاضای زن باشد ، باز هم ارث بردنش اشکال دارد.

سوّم : شوهر در مرضی که در آن مرض زن را طلاق داده ، به واسطة آن مرض یا به جهت دیگری بمیرد ، پس اگر از آن مرض خوب شود و به جهت دیگری از دنیا برود ، زن از او ارث نمی برد.

۱۰) لباسی که مرد برای پوشیدن زن خود گرفته اگر چه زن آن را پوشیده باشد ، بعد از مردن شوهر ، جزء مال شوهر است.

مسائل متفرقه ارث

۱) قرآن و انگشتر و شمشیر میّت و لباسی را که پوشیده یا برای پوشیدن گرفته و دوخته است اگر چه نپوشیده باشد مال پسر بزرگتر است و اگر میّت از این چهار چیز بیشتر از یکی دارد ، مثلاً دو قرآن یا دو انگشتر دارد چنانچه مورد استعمال است یا برای استعمال مهیا شده ، مال پسر بزرگتر است.

۲ اگر پسر بزرگ میّت بیش از یکی باشد ، مثلاً از دو زن او در یک وقت دو پس به دنیا آمده باشد ، باید لباس و قرآن و انگشتر و شمشیر میّت را بطور مساوی بین خودشان قسمت کنند.

۳ ) اگر میّت قرض داشته باشد ، چنانچه قرضش به اندازة مال او یا زیادتر باشد ؛ باید چهار چیزی هم که مملا پسر بزرکتر است و در مسأله پیش گفته شد ، به قرض او بدهند و اگر قرضش کمتر از مال او باشد چهار چیزی که ذکر گردید به پسر بزرگتر به عنوان حَبْوَه داده می شود و قرض میّت را از اموال دیگرش باید بپردازند.

۴ ) مسلمان از کافر ارث می برد ، ولی کافر اگر چه پدر یا پسر میّت باشد از او ارث نمی برد.

۵ ) اگر کسی یکی از خویشان خود را عمداً و بناحق بکشد ، از او ارث نمی برد ، ولی اگر از روی خطا باشد مثل آنکه سنگ به هوا بیندازد و اتفاقاً به یکی از خویشان او بخورد و او رابکشد از او ارث می برد و حتی در این صورت از دیة او نیز که عاقلة قاتل.

۶ ) هر گاه بخواهند ارث را تقسیم کنند ، در صورتی که میّت بچه ای داشته باشد که در شکم مادر است و در طبقة او وارث دیگری هم مانند اولاد و پدر و مادر باشد ، برای بچه ای که شکم است که اگر زنده به دنیا بیاید ارث می برد ؛ سهم دو پسر را کنار می گذارند ، ولی اگر احتمال بدهند بیشتر است ؛ مثلاً احتمال بدهند که زن به سه بچّه حامله باشد ، سهم سه پسر را کنار می گذارند ، و چنانچه مثلاً یک پسر یا یک دختر به دنیا آمده ؛ زیادی را ورثه بین خودشان تقسیم می کنند