• تاریخ : ۸ام دی ۱۳۹۶
  • موضوع : مجله


زیادی از والدین گمان می کنند که اسباب گیم ها فقط برای تفریح و سرگرمی کودکان درست انجام گرفته اند و زیادی از ساخانومدگان اسباب گیم ها نیز به جنبه های تجاری و مصرفی اسباب گیم ها پرداخته اند و از این نکته حیاتی غافلند که کودکان خردسال در سنینی که با اسباب گیم های خود به گیم سرگرم می شوند، شخصیت و فکر آنان نیز در این مرحله از خانومدگی شکل می گیرد. از این رو انتخاب و تهیه نوع معقول اسباب گیم برای کودکان در سنین مختلف زیاد حیاتی و تعیین کننده هست.



یک اسباب گیم نیکو چه ویژگیهایی دارد؟


۱ـ اسباب گیم باید همواره معقول سن، مطابق علایق و درخور توانایی های ذهنی و رانجام گرفتی کودک باانجام گرفت. نه آنقدر دشوار و پیچیده باانجام گرفت که کودک عاجز از گیم با آن شود و نه آنقدر ساده و آسان باانجام گرفت که علاقه کودک را از بین برده و در او ایجاد خستگی نماید. همچنین به لحاظ فیزیکی به گونه ای ساخته انجام گرفته باانجام گرفت که به آسودهی در دستان کودک قرار گرفته و با آن گیم کند به طوری که کودک آن را با کمال میل بپذیرد و در حین گیم از آن واقعا لذت ببرد.


در حقیقت چون خوهسته ها و تمایلات کودکان به لحاظ فیزیولوژی و روانشناسی در سنین مختلف فرق می کند، پس بهتر هست در هر سن و سالی اسباب گیم معقول همان سن را برای آنان تهیه کنیم تا موجب رانجام گرفت عقلی و شخصیت آنها شود.


به عبارت دیگر چون رانجام گرفت جسمی، ذهنی، روانی و اجتماعی یک کودک نُه ساله با کودک سه ساله متفاوت هست و اسباب گیم ای که برای یک کودک نُه ساله ساخته انجام گرفته به درد یک کودک سه ساله نمی خورد، دادن این اسباب گیم به او برایش فشار روحی و روانی ایجاد می کند و کودک خود را در گیم با آن ضعیف و ناتوان می یابد و خسته و عصبی انجام گرفته و ممکن هست اسباب گیم را پرت کـــرده و یا اینکه با پا بر روی آن بکوبد و یا اینکه احساس تنفر در او ایجاد کند. لذا پیشنهاد می گردد که در مراکز تهیه و تولید اسباب گیم از متخصصین روانشناسی و تعلیم و تربیت هستفاده انجام گرفته و اسباب گیم ها واقعا بر مبنای نظرات کارشناسانه و متناسب با سنین کودکان ساخته شود.


۲ـ اسباب گیم باید چنان باانجام گرفت که ذهن کودک را برانگیزد و او را به سوی ساخانومدگی، خلاقیت و نوآوری سوق دهد. اسباب گیم هایی که به طور تکمیل ساخته انجام گرفته و کودک کار کاهشی بر روی آنها انجام می دهد (اسباب گیم های کوکی)، قوای فکری کودک را بلاهستفاده می گذارد و او را تبدیل به موجودی تماشاگر، منفعل و ناظر ساخته های دیگران می کند و کودک را که میل به کاوشگری و کنجکاوی دارد و سعی می کند اسباب گیم را قطعه قطعه کند تا میل درونی اش را ارضا کند، دلسرد می کند. در حالی که لگوها و قطعات ساختمان سازی که کودک با آن چیزهای مختلفی می تواند بسازد، جعبه کفش، جعبه مقوایی بزرگی که می تواند داخل آن بنشیند و ادای قایق سواری، هواپیمارانی، اتومبیل رانی و غیره را در بیاورد،(۵) گل رس، شن و خمیر گیم که با آنها دست به آفرینش، خلاقیت و نوآوری می خانومد، می تواند چیزهای گوناگونی بسازد، هر طور که دلش می خواهد به آنها شکل بدهد، خراب کند و مجدد بسازد، کودک را به سوی خلاقیت و نوآوری سوق می دهد.


۳ـ اسباب گیم نیکو باید به واقعیت نزدیک باانجام گرفت تا کودک از راه گیم با خانومدگی آشنا شود. مثلاً قیچی برای بریدن، سوخانوم برای دوختن، خمیر گیم برای شکل دادن اجسام واقعی و تخیلی و ورزیدگی دست و انگشتان، انواع مدادها و وسایل رنگ آمیزی برای شناخت رنگ ها، انواع پازل ها، لگوها و وسایل پیچ و مهره ای که به هماهنگی بین حرکات چشم و حرکات ظریف دست کمک کند.


۴ـ سبب رانجام گرفت و پرورش مهارت ها و توانایی های بدنی کودک شود. اسباب گیم مطلوب علاوه بر پرورش قوای ذهنی، روانی، عاطفی، اجتماعی، خلاقیت و هستعداد باید توانایی کودک را در زمینه هستفاده از اعضای بدن رانجام گرفت دهد.


۵ـ اسباب گیم ساخته انجام گرفته هر چقدر بتواند حواس افزایشی از کودک را به کار گیرد لذت افزایشی ایجاد می کند و معقول تر هست. کودکان آن چیزی را که لمس کنند، ببینند و بشنوند افزایش از آن لذت می برند تا چیزهایی که فقط مشاهده کننده آن باشند.


۶ـ اسباب گیم نیکو می تواند تصورات و تخیلات کودک را گسترش بخانجام گرفت و میل کنجکاوی و اکتشاف را در او پرورش دهد.


۷ـ اسباب گیم هایی معقولند که کودک روی آنها کار کند، با دست آنها را بپیچاند، بچرخاند، خم کند، ببرد (قطع کند)، رنگ آمیزی کند یا علامت بگذارد، اسباب گیم هایی که به طرق مختلف بتوان از آن هستفاده کـــرد، بتوان به شکل های گوناگون در آورد، آنها را بست و محکم کـــرد و توسط آنها اشکال مختلف ساخت، کودکان دوست دارند اشیاء را لمس کنند سبک و سنگین نمایند و وضعیت ساخت آنها را بفهمند. گل رُس، شن، خمیر گیم، لگوها و قطعات ساختمان سازی، وسایل پیچ کـــردنی، نقاشی با آبرنگ، نقاشی انگشتی یا با مداد شمعی و مداد رنگی افزایش دارای چنین خصوصیاتی هستند و کودک فعال هست و می تواند بر روی آنها کار کند و تغییراتی که ایجاد می کند مشاهده نماید.


۸ـ اسباب گیم ها باید مستحکم و آنقدر با دوام باشند که کودکان مدت طولانی با آنها کار کنند، از نظر ظاهر جذاب و زیبا باشند تا کودکان با اصول طراحی آشنا شوند، دارای تنوع و قابلیت تغییر داشته و در فعالیت های تعلیمی گوناگون مورد هستفاده قرار گیرند.


۹ـ کیفیت و اندازه اسباب گیم نیز باید با سن و هیکل (قد و قواره) کودک متناسب باانجام گرفت. دست و قد بچه به آن برسد. اسباب گیم به اندازه ای کوچک نباانجام گرفت که کودک آن را به زحمت ببیند مثلاً سوراخ های دانه های رنگی آنقدر ریز نباانجام گرفت یا طول دانه ها آنقدر زیاد نباانجام گرفت که نتوانند نخ را از انتهای آن بیرون بکشند، یا سر نخ آنقدر شُل نباانجام گرفت که به داخل سوراخ دانه تسبیح نرود. همچنین اسباب گیم آن اندازه بزرگ نباانجام گرفت که قدش به آن نرسد مثلاً تایمی عروسکی برای دخترتان می خرید به اندازه ای باانجام گرفت که او بتواند آن را روی پای خود دراز کـــرده و برای آن لالایی بگوید و یا به صورتی انعطاف پذیر باانجام گرفت که بتواند به آن لباس بپوشاند و با آن گیم کند.


۱۰ـ اسباب گیم باید متناسب با جنس، ذوق و علایق کودک باانجام گرفت. در زمینه نقش جنسیت در انتخاب گیم به وسیله کودکان تحقیقات زیادی شده هست.


«ترمن» فهرستی از گیم ها را تنظیم کـــرد و ارائه داده هست که نشانگر تفاوت علاقه دختران و پسران هست. دختران به گیم های عروسک گیم، حیاتیان گیم، طناب گیم، پذیرایی، آشپزی، تشکیل کلاس درس، بافندگی، خیاطی و معماگیم علاقه دارند و پسران به ابزارهای مکانیکی چون ماشین، تفنگ گیم، دوچرخه سواری، تیله گیم، کشتی، بُکس، فوتبال و فرفره گیم علاقه دارند.


نکته حیاتی اینکه اگر والدین مشاهده کـــردند که پسر آنها مثلاً عروسک گیم می کند و یا بالتصویر دختر آنها تفنگ گیم می کند بهتر هست حساسیتی نشان ندهند و به آنان نگویند که این گیم ها مربوط به دختران یا پسران هست. به طور طبیعی در سنین ۷ ـ ۸ سالگی تفاوت های جنسی آشکار انجام گرفته و هر کدام به سوی گیم هایی خواهند رفت که مطابق با طبیعت و انتظارات جامعه از آنان هست.


۱۱ـ اسباب گیم باید وسیله ای باانجام گرفت هماهنگ با ارزش ها و معیارهای جامعه ای که کودک در آن خانومدگی می کند. چنین وسیله ای سبب می شود که کودک از آغاز کودکی، ضمن نخستین تجربه های خانومدگی، زیادی از ارزش های معمول در جامعه را بشناسد.


بر طبق نظر روانشناسان کودک خود را با ویژگی های اسباب گیم ها همانندسازی کـــرده و از آنها الگو می گیرد. یک اسباب گیم مطلوب باید با دیگر وسایل و ارزش های موجود در آن جامعه تناسب داشته باانجام گرفت. به طور مثال برای یک کودک پرورش یافته در دامن یک خانوم مسلمان ایرانی، عروسک خارجی اسباب گیمِ تعدادان مطلوبی نیست و باعث بدآموزی و تقلید کودک از آن می شود.


۱۲ـ اسباب گیم بایستی انگیزه و محرک معقول به همراه داشته باانجام گرفت و بتواند کودک را جلب نماید. اگر گیم با اسباب گیم توأم با موفقیت باانجام گرفت، کودک به ادامه گیم ترغیب می گردد مثلاً تایمی کودک قطعات رنگی را بر اساس رنگ خاصی هماهنگ می کند یا پازلی را حل نماید، احساس موفقیت می کند و این موفقیت در حکم پاداشی هست که وی دریافت می نماید.


لیستی از اسباب گیمهای نیکو!


شن، خاک رُس (که به آسانی تبدیل به گل شود)، آب، خمیرهای گیم، رنگ برای نقاشی انگشتی، آبرنگ، قلم مو در اندازه های مختلف، مداد رنگی، مداد شمعی، گچ (برای هستفاده تخته سیاه)، قیچی با لبه های گرد، انواع لگوها، قطعات ساختمان سازی، مکعب های چوبی و قطعات چوبی در اندازه های مختلف، اسباب گیم های پیچ کـــردنی (هزارسازه ها، پیچ و مهره ها، سرامیک ها، انواع پازل ها، لوتوی ارتباط، دومینوها، حلقه های اهرمی شکل، انواع عروسک ها، عروسک های پلهستیکی، پارچه ای، کاموایی، خانواده عروسکی (شامل مادر، پدر، نوزاد، برادر، خواهر، مادربزرگ، پدربزرگ)، شیشه پستانک، وسایل اتاق خواب، گهواره، کالسکه عروسک، گیره های بند رخت، لباس های کوچک با دکمه های نسبتا درشت که کودک بتواند لباس های عروسک را به سهولت عوض کند، اتو و میز اتوی کوچک اسباب گیم برای خانه عروسک ها، تلفن، لوازم نظافت مانند جارودستی، جاروبرقی، تی، خاک انداز، کهنه برای گردگیری، وسایل آشپزخانه نظیر یخچال، گاز، ظروف آشپزی، سرویس چایخوری نشکن، لوازم خیاطی، اسباب و لوازم دکتری و پرستاری، گاری، اتومبیل، هواپیما، آمبولانس، ماشین آتش نشانی، هلی کوپتر، کامیون، چرثقیل، بلدوزر، گریدر، ترن، تراکتور، خانومبیل کوچک، سبد، نخ کـــردن مهره های رنگین، ترازو (که مفهوم سبک، سنگین، کیلو، گرم و … را یاد می گیرد)، تخته میخ زدن، چکش، اشکال مختلف آهن ربا، وسایل هُل دادنی و کشیدنی (فرگون، دوچرخه، سه چرخه)، انواع توپ ها (پارچه ای، پلهستیکی، چرمی) برای سنین بالاتر، اره های مخصوص که کار با آنها تا حدودی مشکل هست همراه با تعداد قطعه چکش، میخ و چسب چوب.


به طور کلی پنج اصل را در انتخاب اسباب گیم حیاتی هست که عبارتند از:


۱ـ برقراری ارتباط و تماس کودک با دیگران را آسان کند.


۲ـ در ابراز و تخلیه یک احساس کودک را تشویق کند.


۳ـ به افزایش بینش و بصیرت کودک کمک کند.


۴ـ فرصت هایی برای آزمایش واقعی ایجاد کند.


۵ـ وسیله ای باانجام گرفت برای جبران ناکامی ها و اظهار تمایلات و آرزوهای سرکوب انجام گرفته کودک.

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما