• تاریخ : ۳۰ام شهریور ۱۳۹۶
  • موضوع : مجله

چکاپ قبل از بارداری/ لیست تکمیل آزمایشات قبل از بارداری


مراقبت های پیش از بارداری برای چه کسانی انجام می شود؟

۱- پایانی خانمهایی که به قصد بارداری، روش پیشگیری از بارداری خود را قطع کـــرده و یا می خواهند قطع کنند،


۲- پایانی خانمهایی که با تست حاملگی منفی مراجعه کـــرده اند،


۳- پایانی خانمهایی که از هیچ روشی هستفاده نمی کنند و برای نخستین بار برای دریافت روش پیشگیری از بارداری مراجعه کـــرده اند و تمایل به بارداری در فردا دارند، برای این افراد حداکثر طی ۶ ماه نخست پس از مراجعه، مراقبت پیش از بارداری انجام انجام گرفته و نتیجه آن به عنوان سابقه برای آنان در پرونده حفظ می شود.


۲ نکته حیاتی!


۱: لازم هست تا زمانی که عارضه یا بیماری خانم رفع و یا کنترل نانجام گرفته هست، به منظور جلوگیری از بروز حاملگی های پر خطر، وی را به هستفاده از روش های پیشگیری از بارداری تشویق و توصیه نمود.


۲: این مراقبت تا مدت یک سال اعتبار دارد، بدین معنا که در صورت ارایه یک بار مراقبت پیش از بارداری ، تا یک سال نیاز به تکرار نیست. بدیهی هست در صورتی که نتیجه مراقبت پیش از بارداری غیر طبیعی هست یعنی آن خانم عارضه یا بیماری دارد، تا زمان رفع عارضه یا بیماری و یا کنترل تکمیل آن، پیگیری به منظور درمان و یا کنترل بیماری توسط پزشک یا ماما انجام گیرد.



لیست مراقبتهای پیش از بارداری و تعاریف آنها


۱- آزمایش های پیش از بارداری شامل : گروه خونی و ارهاش، شمارش تکمیل خون، قند خون ناشتا، تکمیل و کشت ادرار .


نکته ۱: در صورت وجود یا سابقه رفتارهای پر خطر در خانم و یا همسرش، خانم را برای انجام آزمایش HIV به کارشناس ایدز یا مرکز مشاوره بیماری های رفتاری ارجاع میدهند .


نکته ۲: در صورت وجود یا سابقه رفتارهای پر خطر در خانم و یا همسرش، آزمایشVDRL درخوهست می شود .


نکته ۳: تیتر آنتی بادی ضد سرخجه در صورتی که خانم علیه سرخجه ایمن نانجام گرفته باانجام گرفت و سابقه ابتلا به سرخجه را نیز نداشته باانجام گرفت، درخوهست میشود.


نکته ۴: در صورتی که خانم طبق دستورالعمل کشوری بر علیه هپاتیت ایمن نانجام گرفته هست، آزمایش HBsAg درخوهست میشود.


۲- تعلیم و توصیه: در مورد بهداشت فردی و روان، بهداشت جنسی، بهداشت دهان و دندان، تغذیه و مکمل های دارویی و زمان قطع روش پیشگیری از بارداری و همچنین زمان معقول باردار انجام گرفتن تعلیم داده میشود.


۳- اعتیاد یا وابستگی: یک بیماری بالینی هست که خود را با تظاهرات رفتاری، شناختی و فیزیولوژیک نشان می دهد و باعث می شود فرد مصرف مواد را به رفتارهای دیگر ترجیح دهد.


برای تشخیص وابستگی به مواد، حداقل وجود سه نشانه از نشانه های زیر لازم هست:


– تحمل که افزایش تدریجی مقدار ماده مصرفی لازم برای دست یابی به علائم مصرف آن ماده هست؛


– پیدایش علائم ترک در صورت عدم مصرف یا کاهش مقدار مصرف؛


– تمایل دائم و تلاشهای ناموفق برای کاهش یا قطع مصرف ماده؛


– مختل انجام گرفتن فعالیتهای اجتماعی، شغلی و تفریحی؛


– تداوم مصرف ماده علیرغم آگاهی از عوارض آن؛


– صرف زمان زیاد جهت تهیه، مصرف و یا بهبودی از عوارض.


۴- التهاب لثه: متورم، پرخون و قرمز انجام گرفتن لثه


۵- الکلیسم: در جامعه ما هیچ گونه معیار عرفی وجود ندارد، اما آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این هست که مصرف آن در بارداری ممنوع هست.


۶- ایمن سازی: واکسن توأم طبق دستورالعمل کشوری واکسیناسیون تزریق میشود.


نکته: واکسن سرخجه در صورت تمایل خانم و منفی بودن تیتر آنتی بادی ضد سرخجه تزریق میشود. در صورت تزریق واکسن ویروس خانومده سرخجه، خانم باید حداقل تا یک ماه از یک روش مؤثر پیشگیری از بارداری هستفاده کند.


۷- پاپ اسمیر: طبق دستورالعمل وزارت بهداشت در خصوص فواصل انجام پاپ اسمیر، از دهانه رحم نمونه گرفته میشود.


۸- پوسیدگی دندان: عبارت هست از تخریب ساختمان دندان به دنبال فعالیت میکروب های پوسیدگی زای دهان که علائم آن عبارتند از:


تغییر رنگ مینای دندان به رنگ قهوه ای یا سیاه

۱- سوراخ انجام گرفتن دندان

۲-حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام مصرف غذاهای سرد و گرم یا ترش و شیرین

۳-حساس بودن یا درد گرفتن دندان هنگام فشردن دندان ها بر همدیگر



۹- تاریخ مراجعه بعدی: تاریخ مراجعه بعدی در صورت نیاز تعیین میگردد.


نکته: به خانمی که تصمیم به حاملگی گرفته و حهت مراقبت پیش از بارداری مراجعه کـــرده هست یادآور می شوند که به محض قطع قاعدگی مراجعه کند تا در صورت تشخیص بارداری، مراقبت دوران بارداری که از هفته ۶ تا ۱۰ بارداری آغاز میشود برای او تنظیم گردد.


۱۰- تجویز اسید فولیک: مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک (ترجیحاً از ۳ ماه قبل از بارداری) تجویز میشود. ( این دارو به صورت نسخه توسط پزشک تجویز می شود)


۱۱- تشکیل پرونده: برای تشکیل پرونده، « فرم پیش از بارداری » تکمیل میشود.


۱۲- جرم دندانی: چنانچه پلاک میکروبی به وسیله مسواک زدن و یا نخ کشیدن از سطح دندان ها پاک نگردد و مدت طولانی روی دندان باقی بماند، به لایه ای سفت به رنگ زرد یا قهوه ای تبدیل می گردد که به آن جرم دندان میگویند.


۱۳- دخانیات: شامل مصرف هر نوع سیگار، توتون، تنباکو و … هست.


۱۴- رفتارهای پر خطر: سابقه یا وجود رفتارهایی مانند سابقه خانومدان، اعتیاد تزریقی، رفتار جنسی پر خطر و محافظت نانجام گرفته، سابقه تزریق مکرر خون شامل رفتارهای پر خطری هست که باید در مراقبت پیش از بارداری در خصوص آن از خانمی که قصد حاملگی دارد پرسیده شود.


۱۵- زایمان: تولد نوزاد پس از شروع هفته ۲۲ بارداری به صورت آقاه یا خانومده


۱۶- زایمان زودرس: تولد نوزاد قبل از ۳۷ هفته تکمیل بارداری به صورت آقاه یا خانومده
۱۷- سقط: خروج محصول بارداری تا قبل از شروع هفته ۲۲ بارداری


۱۸- سقط دیررس: سقط پس از سه ماهه نخست بارداری


۱۹- سقط مکرر: حداقل ۳ بار سقط متوالی


۲۰- شرح حال: شامل موارد زیر هست:


۲۱- تاریخچه پزشکی: از خانمی که قصد حاملگی دارد سوالاتی از سابقه یا ابتلا فعلی او به بیماری پرسیده میشود، اعم از بیماری های زمینه ای(دیابت، فشارخون بالا، صرع، سل، کلیوی، آسم، قلبی و …)، اختلالات روانی، بیماری تیروئید، سوء تغذیه، ناهنجاری اسکلتی، عفونت HIV/ ایدز، هپاتیت، اختلال انعقادی، سابقه قبلی سرطان پستان در خانم های بالای ۲۵ سال و یا سابقه سرطان پستان در افراد درجه یک خانواده مادر (مادر، خواهر، مادر بزرگ) و یا لمس توده در پستان توسط خانم، ناهنجاری دستگاه تناسلی، نمایه توده بدنی غیر طبیعی، تالاسمی مینور در خانم و یا همسرش، اختلال ژنتیکی در خانم یا همسرش و یا وجود ناهنجاری در یکی از بستگان درجه یک ( پدر، مادر، خواهر، برادر، فرخانومد)


۲۲- تاریخچه بارداری: در بررسی پیش از بارداریتعداد بارداری، تعداد زایمان، تعداد سقط، تعداد فرخانومدان، سوابق بارداری و زایمان قبلی، داشتن فرخانومد کاهش از ۳ سال، بارداری پنجم و بالاتر


۲۳- تاریخچه اجتماعی: سن زیر ۱۸ و بالای ۳۵ سال، اعتیاد به مواد مخدر/ داروی مخدر، مصرف الکل، کشیدن سیگار یا سایر دخانیات، رفتارهای پرخطر، همسرآزاری، نسبت خویشاوندی با همسر، شغل دشوار و سنگین


۲۴- شغل: هر فعالیت فکری یا بدنی که به منظور کسب درآمد (نقدی، غیر نقدی) صورت گیرد.


۲۵- شغل دشوار و سنگین:


شغل دشوار و سنگین در بررسی خانم پیش از بارداری شامل موارد زیر هست:


الف) کار طولانی مدت به صورت ایستاده زیاد از ۳ ساعت؛

ب) قرار گرفتن در معرض تشعشعات رادیو اکتیو و اشعه ایکس و یا در معرض مواد شیمیایی اعم از حشره کش، مواد آزمایشگاهی و…؛

ج) بالا بودن حجم فعالیت جسمی بگونه ای که موجب افزایش ضربان قلب و عرق کـــردن زیاد شود.
۲۶- عفونت دندانی، آبسه و درد انجام گرفتید: از فوریت های شایع دندان پزشکی هست که باید فبل از اقدام به حاملگی بررسی و درمان شود . پیشرفت انجام گرفتید پوسیدگی و عفونت دندان معمولاً با دردهای شبانه، انجام گرفتید، مداوم و خود به خودی همراه هست که می تواند باعث تورم صورت و لثه ها (آبسه) انجام گرفته و گاهی با فیستول (دهانه خروجی چرک آبسه دندان) همراه شود.


۲۷- بررسی علائم حیاتی:


فشارخون، درجه حرارت، نبض و تنفس را اندازه گیری میشود.


الف) فشارخون ۹۰/۱۴۰ میلیمتر جیوه و بالاتر «فشارخون بالا» هست.


ب) دمای بدن به میزان ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر«تب» هست.


پ) تعداد طبیعی نبض، ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه هست.


ت) تعداد طبیعی تنفس، ۱۶ تا ۲۰ بار در دقیقه هست.


۲۸- علائم روانی: وضعیت روانی خانم پیش ازبارداری را با ارزیابی علائم به شرح زیر تعیین میکنند:


الف) علائم خطر فوری روانی: شامل افکار یا اقدام به خودکشی، تحریک پذیری و پرخاشگری انجام گرفتید، فرار از منزل، امتناع از خوردن، پرفعالیتی، توهم و هذیان با محتوای آسیب رساندن به خود و دیگران


ب) علائم در معرض خطر روانی: شامل روحیه افسرده، انرژی کم، کم حوصلگی، عصبانیت، بی قراری، اختلال در خواب و اشتها (پرخوابی، کم خوابی، پراشتهایی، کم اشتهایی)، توهم و هذیان با محتوای غیر آسیب رسان به خود و دیگران


۲۹- فاصله بارداری تا زایمان قبلی کاهش از ۳ سال: بهتر هست فاصله بارداری فعلی تا زایمان قبلی کاهش از ۳ سال نباانجام گرفت. (سقط در این فاصله گذاری محاسبه نمی شود.)


۳۰- آقاه زایی: منظور از آقاه زایی مرگ جنین بعد از شروع هفته ۲۲ بارداری تا زمان زایمان هست به گونه ای که جنین بعد از جدا انجام گرفتن از مادر نفس نمی کانجام گرفت و یا هیچ علامتی مبنی بر وجود حیات مانند ضربان قلب و یا حرکات ارادی را نشان نمی دهد.


نکته: دوره پری ناتال (بارداری) از شروع هفته ۲۲ بارداری تا انتهای روز ۲۸ پس از تولد هست.


۳۱- مرگ نوزاد: شامل سابقه مرگ نوزاد خانومده متولد انجام گرفته ( نوزادی که پس از خروج از رحم علامت حیات داشته هست) از زمان تولد تا ۲۸روز تکمیل پس از تولد هست .


۳۲- معاینه دهان و دندان: دهان و دندان خانم را از نظر وجود جرم، پوسیدگی، التهاب لثه، عفونت دندانی و آبسه معاینه کنید.


۳۳- معاینه فیزیکی: همه خانمها قبل از اقدام به بارداری به شرح زیر معاینه می شوند:


الف- بررسی سفیدی چشم (اسکلرا) از نظر زردی و ملتحمه چشم از نظر کم خونی


ب- بررسی پوست از نظر بثورات


پ- لمس قوام و اندازه غده تیروئید و بررسی ندول های تیروئید


ت- سمع صدای قلب و ریه از نظر وجود صداهای غیر طبیعی (سوفل ها، آریتمی، ویزینگ، رال)


ث- معاینه پستان ها از نظر قوام، ظاهر، وجود توده و خروج هر نوع ترشح از پستان در خانم های بالای ۲۵ سال (معاینه ترجیحاً توسط ماما یا پزشک عمومی خانوم)


ج- لمس شکم از نظر بررسی اندازه کبد و طحال و بررسی شکم از نظر وجود اسکار و توده


چ- بررسی اندامهای تحتانی از نظر وجود ادم و ناهنجاری اسکلتی


ح- معاینه لگن و واژن: وضعیت ظاهری لگن از نظر تغییر شکلهای محسوس مانند راشیتیسم، فلج بودن و یا اسکلیوزیس بررسی می شود.


خ- به منظور بررسی عفونت، توده، وضعیت رحم و ضمائم آن، وضعیت ناحیه تناسلی از نظر هرپس و یا سایر ضایعات، معاینه واژینال (توسط ماما یا پزشک عمومی خانوم) انجام می شود.


۳۴- نمایه توده بدنی: با هستفاده از میزان وخانوم و قد، نمایه توده بدنی را از روی نمودار نوموگرام محاسبه کنید.


۳۵- همسر آزاری: هر رفتار خشن وابسته به جنسیتی هست که موجب آسیب انجام گرفته یا با احتمال آسیب جسمی، روانی و یا رنجش خانوم همراه گردد. چنین رفتاری می تواند با تهدید، اجبار یا سلب مطلق آزادی و اختیار شده و در جمع یا در خفا رخ دهد.


۳۶- خشونت جسمی: هر گونه اقدام عمدی از سوی شوهر که منجر به وارد انجام گرفتن آسیب بدنی به همسرش گردد مانند مشت زدن، سیلی زدن و لگد زدن، هل دادن، کشیدن موها، اقدام به خفه کـــردن، ضربه زدن با چاقو


۳۷- خشونت روانی: رفتار خشونت آمیزی هست که شرافت، آبرو و اعتماد به نفس خانوم را خدشه دار می کند. این رفتار به صورت انتقاد ناروا، تحقیر، بد دهانی، تمسخر، توهین، فحاشی، متلک و تهدیدهای مداوم اعمال می شود. 

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما