• تاریخ : ۷ام تیر ۱۳۹۶
  • موضوع : ریپور

1295656 484 درختکاری طریقه مناسبی برای کاهش ریزگرد نیست

ایسنا: همواره درختکاری به‌عنوان یک طریقه مناسب برای کاهش ریزگردها و تثبیت شن و ماسه معرفی می‌شد، ولی به گفته پروفسور کردوانی پدر علم کویرشناسی ایـــران به دلیل احداث بی‌رویه چاه‌های متعدد سطح آب‌های زیر زمینی در برخی مناطق ۶۰۰ متر کاهش یافته و دیگر این طریقه امروزه طریقه مناسبی نخواهد بود و به جای آن باید به سمت طریقه‌هایی چون ریگ‌پاشی حرکت کنیم.

در حالی برخی جنگلکاری و درختکاری را یکی از راهکارهای حیاتی کشور برای تثبیت شن و ماسه و ریزگرد می‌دانند که به دلیل کمبود آب بسیاری از درخت‌هایی که برای این منظور در سمنان و خوزستان کاشته شده‌اند، خشک شدند.

دکتر کردوانی پدر کویرشناسی ایـــران، با اشاره به وضعیت منابع آبی کشور، تاکید دارد که دیگر جنگلکاری طریقه مناسبی برای تثبیت شن و ماسه نیست چون سطح آب‌های زیر زمینی در برخی از نقاط کشور تا ۶۰۰ متر کاهش یافته اســت.

از قطع آب و برق تا گم‌شدن زنبورها

پروفسور پرویز کردوانی، پدر علم کویرشناسی ایـــران در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا با تاکید بر اینکه در گذشته ایـــران با ریزگردها آشنا نبود، گفت: در ایـــران بیشتر با توفان‌های شن و ماسه آشنایی داشتیم و ریزگردهایی که در اهواز وجود داشت منشا خارجی داشت ولی حالا به اندازه‌ای‌ با پدیده ریزگرد مواجه هستیم که به توفان‌های شن و ماسه هم ریزگرد گفته می‌شود.

وی، کانون‌های خارجی ریزگرد را غرب عراق، شرق اردن، سوریه، ‌عربستان و صحرای آفریقا(بخشی که متعلق به مصر اســت) دانست و ادامه داد: قطر ریزگردهای واردشده از این کانون‌ها به ایـــران کمتر از یک هزارم میلی‌متر اســت و می‌‎تواند هزاران کیلومتر از سطح بلند شود.

کردوانی، ریزگردها را از نظر خطر به دو دسته آلی و کانی تقسیم می‌شوند، اظهار کرد: منشا ریزگردهای ناشی از کانی‌ها حاوی ماسه و «کوارتز» هستند و در صورتی که کوارتز آسیاب شود وارد ریه خواهد شد و آسیب‌های جدی به انسان وارد می‌کند.

وی، کاهش دید رانندگان و اختلال در پرواز هواپیماها را از دیگر خسارات وجود ریزگردها دانست و اضافه کرد: در صورتی که ریزگردها با افزایش رطوبت همراه ‌شود موجب قطع آب و برق در اســتان خوزستان خواهد شد ضمن آنکه محصولات کشاورزی برای انجام فتوسنتز نیاز به نور خورشید دارند که این ریزگردها عاملی برای اختلال در این زمینه خواهد بود.

به گفته این محقق زیست محیطی ریزگردها موجب گم شدن زنبورهای عسل و کاهش میزان تولید عسل می‌شود.

نفوذ ریزگرد خارجی به ۲۰ اســتان

پدر علم کویزشناسی ایـــران، ترکیه را یکی از کانون‌های ریزگرد ایـــران نام برد و خاطرنشان کرد: با سدسازی‌هایی که از سوی ترکیه بر روی آب‌های ورودی به رودهای دجله و فرات احداث کرده اســت از این رو ورودی آب به این دو رودخانه کاهش یافته اســت ضمن آنکه تالاب‌ها و باتلاق‌های در مسیر این دو رود نیز خشک شده‌اند.

وی، جنگ و درگیری‌ها را از دیگر عوامل خشک شدن تالاب‌ها در عراق و ترکیه دانست و گفت: معمولا ریزگردهایی که از خارج به ایـــران وارد می‌شوند به بیش از ۲۰ اســتان کشور نفوذ کرده‌اند، به گونه‌ای که اســتان‎های ایلام، کرمانشاه، آذربایجان شرقی و غربی، تهران و سمنان نیز شاهد پدیده ریزگرد هستند.

این اســتاد نمونه دانشگاه تهران با تاکید بر اینکه حل مســاله ریزگردها با منشا خارجی تنها از سوی ایـــران امکان‌پذیر نیست، افزود: در زمان دولت قبل مذاکراتی با کشورهای عراق و ترکیه انجام شد و ضمن آنکه گروهی از کارشناسان خارجی برای تثبیت ماسه به کشور دعوت شدند که پس از برگزاری یک دوره آموزشی، این گروه خارجی به کشور خود بازگشتند.

کردوانی در عین حال ادامه داد: اخیرا مقرر شده اســت که ۲۰۰ هزار هکتار زمین در کربلا و از طریق حق‌آبه رودهای دجله و فرات عراق، آبیاری شود و از سوی دیگر ایـــران آموزش‌های لازم برای جلوگیری از ریزگرد با طریقه پاشش مالچ نفتی و جنگلکاری را ببیند.

ریزگردهای داخلی

وی، ریزگردهای داخلی را ناشی از زمین‌های کشاورزی دانست که به دلیل کمبود آب رها شده‌اند و گفت: زمین کشاورزی تا زمانی که کشت و کار در آن انجام می‌شود ریزگرد تولید نمی‌کند و در صورتی که خشک شود تا ۶ – ۵ ســال ریزگرد ندارد؛ چراکه ریشه گیاهان مانده در زمینه «هوموس» (یک نوع مواد آلی کربن‌دار تیره‌رنگ خاک) تولید می‌کند و این ماده موجب چسبندگی خاک خواهد شد.

پدر علم جغرافیای ایـــران تاکید کرد: زمانی که هوموس از بین می‌رود ریزگردهایی ایجاد می‌کند که موجب بروز سرطان می‌شود؛ زیرا دو کود حیاتی «ازته» و «فسفاته» به زمین‌ها داده می‌شود. کود ازت به سرعت جذب زمین خواهد شد ولی کود فسفات جذب نمی‌شود و سرطان‌زا اســت.

این محقق کاهش پوشش گیاهی را از دیگر عوامل تولید ریزگرد در داخل کشور نام برد و یادآور شد: به دلیل گرم شدن زمین پوشش گیاهی در حال کاهش اســت از این رو چاه‌های زیر زمینی متعددی احداث شد. در زمانی که سطح آب‌های زیرزمینی ۱۰ تا ۲۰ متر بود، گیاهان از این آب‌ها اســتفاده می‌کردند ولی امروزه این میزان کاهش یافته اســت.

کردوانی احداث چاه‌های نفت و خشک شدن تالاب‌ها و باتلاق‌ها را از دیگر عوامل ایجاد ریزگردهای داخلی ذکر کرد و ادامه داد: یکی از طریقه‌های مقابله با توفان‌های شن و ماسه و بیابان‌زایی از طریق جنگلکاری عنوان شده اســت. در ســال ۱۳۴۰ با جنگلکاری، شن و ماسه تثبیت می‌شدند.

کمبود آب و کاهش سطح آب‌های زیرزمینی

پدر علم کویرشناسی ایـــران با بیان اینکه در گذشته جنگلکاری با اســتفاده از گیاهانی چون «طاق» صورت می‌گرفـــــت، ادامه داد: در آن زمان در دشت‌ها آب‌های زیر زمینی وجود داشت ضمن آنکه به مدت ۲ ســال با اســتفاده از تانکرهایی آبیاری می‌شدند تا ریشه درختان بلند و به آب‌های زیر زمینی برسند و در این زمینه موفق بودیم.

وی با تاکید بر اینکه من با طریقه‌های مالچ پاشی و درختکاری مخالف هستم، افزود: دیگر جنگلکاری طریقه مناسبی در این زمینه نخواهد بود. تایید این گفته خشک شدن جنگل‌هایی اســت که در ســال‌های گذشته ایجاد شده اســت.

پدر علم کویر ایـــران اضافه کرد: در طی ســال‌های گذشته چاه‌های آب متعددی از گرمسار تا مشهد احداث شده و این امر منجر به خشک شدن درختان کاشته شده اســت. در سمنان چندین هکتار جنگل ایجاد شد ولی به دلیل احداث چاه و کاهش سطح آب‌های زیرزمینی در شهر سمنان موجب خشک شدن این جنگل‌ها شده اســت از این رو ما امروزه ظرفیت ایجاد جنگل را نداریم چون سطح آب‌های زیرزمینی کاهش یافته اســت.

کردوانی با اشاره به جنگلکاری اســتان خوزستان تاکید کرد: در این اســتان چندین هزار هکتار درختکاری شد و به دلیل کمبود آب این جنگل‌ها خشک شدند.

حضور سازمان ملل در ایـــران بدون اجرای طرح‌های مقابله با ریزگرد

وی با اشاره به ارســال نامه رییس سازمان محیط زیست به سازمان ملل درخصوص جهانی بودن پدیده ریزگرد، گفت: سازمان ملل با جهانی بودن این پدیده موافقت کرده و قرار اســت در ۱۲ تیرماه جاری هیاتی از ۵۰ کشور به ایـــران بیایند تا اقدامات اجرا شده ایـــران در زمینه ریزگرد و تثبیت شن و ماسه را بررسی کنند.

کردوانی با طرح این سوال که در ایـــران چه اقداماتی در زمینه ریزگرد انجام شده اســت، اظهار کرد: باید در علم نوآوری انجام شود و زمانی که ســال قبل سازمان ملل، پیشنهاد ایـــران را در زمینه «جهانی بودن ریزگرد» را پذیرفـــــت من پیشنهاد دادم که طریقه‌هایی را برای مهار ریزگرد اجرایی کنیم تا وقتی این هیات به ایـــران می‌آیند، آن‌ها این طریقه‌ها را به نام ایـــران نامگذاری کنند.

اســتاد نمونه دانشگاه تهران با تاکید بر اینکه این همان کاری اســت که در زمینه قنات انجام شده اســت، گفت: حالا هر کسی در دنیا قنات را به نام ایـــران می‌شناسد.

پیشنهادات برای کاهش ریزگرد

وی با اشاره به طریقه‌های تثبیت شن و ماسه گفت: پیشنهاد من پاشش مالچ شنی- ماسه‌ای اســت. به این ترتیب که در تانکرها مخلوطی از آب (۵۰ نسبت)، رس (۳۵ نسبت ) و ماسه (۱۵ نسبت) ترکیب و بتن شنی ماسه‌ای تولید و در کانون‌های شن و ماسه پاشیده شود.

کردوانی به بیان بهترین طریقه برای تثبیت ریزگرد پرداخت و یادآور شد: براساس اعلام سازمان ملل برای تثبیت ریزگرد باید ماده اولیه آن در محل وجود داشته باشد، ارزان باشد، فاقد آلودگی‌های زیست‌محیطی و یک بار برای همیشه باشد.

وی، مالچ‌های زیستی را خیانتی به محیط زیست دانست و گفت: چند طرح زیستی در زمینه تولید مالچ‌های زیستی پلیمری از سوی شرکت‌های دانش بنیان اجرایی شده که برخی از آن‌ها به مدت ۶ ماه دوام دارند و از سوی دیگر این مالچ‌ها حاوی کلروکلیسیم اســت که این ماده رطوبت هوا را می‌گیرد از این رو منجر به خشک شدن گیاه می‌شود ضمن آنکه عمر مفید آن تا زمانی اســت که باران نبارد.

کردوانی مالچ‌های نفتی را دارای معایب متعددی دانست و اظهار کرد: پاشش مالچ نفتی خیانت به محیط زیست اســت، زیرا اولا یک ماده نفتی اســت، دوم اینکه برای تولید مالچ ابتدا نفت باید به قیر تبدیل شود که در این صورت نیاز به احداث کارخانه داریم. قیر سفت اســت که برای شل کردن آن در کارخانه از طریق ترکیب ۵۰ نسبت آب، ۴۸ نسبت قیر و ۲ نسبت ماده ممزوج کننده این دردسر رفع می‌شود. نیاز به ماشین‌های مخصوص برای مالچ پاشی اســت. بعد از پاشش به نظر می‌رسد که سراسر منطقه سوخته اســت. انتشار بوی نفت سوخته برای سلامت مضر اســت. ضریب حرارتی را افزایش می‌دهد که باعث از بین رفـــــتن حشرات و گیاهانی نظیر «دم گاوی» منطقه می‌شود. این ماده حاوی فلزات سنگین مانند سرب اســت. در صورتی که یکسان پاشیده نشود در مناطق دارای تپه‌های ماسه‌ای موجب سیلاب می‌شود و این اتفاقی اســت که در آران و بیدگل رخ داده بود. بعد از پاشش نباید بر روی آن راه رفـــــت. پس از ۳ ســال اثر آن از بین می‌رود.

وی با بیان اینکه ریگ می‌تواند یک بار برای همیشه قادر به تثبیت شن و ماسه ‌شود، اظهار کرد: ریگ دارای دانه‌های درشت به اندازه بادام اســت و در طبیعت به وفور یافت می‌شود و برای تولید آن نیاز به احداث کارخانه نداریم.

این محقق با اشاره به برخی از ادعاها در خصوص گران بودن طریقه ریگ‌پاشی جهت مهار شن و ماسه،‌ تاکید کرد: حتی اگر این طریقه ۴ برابر نسبت به سایر طریقه‌ها گران‌تر باشد اقتصادی اســت چون علاوه بر آنکه مسایل زیست‌محیطی را ندارد، یک‌بار برای همیشه اســت.

داغترین اخبار و رویداد های ایـــران و خارج
این مطلب در این ساعت از سایت توما در بخش خبری ارســال گردیده اســت
این بخش شامل خبر های ورزشی نیز میباشد
میتوانید خبر فوق را به اشراک بگذارید

نوشته درختکاری طریقه مناسبی برای کاهش ریزگرد نیست اولین بار در مجله آنلاین توما. پدیدار شد.

اشتراک در شبکه اجتماعی

گوگل پلاس فیسبوک تویتر لینکدین دیگ کلوب فیسنما